درمان لکه بینی در دوران شیردهی قبل از هر چیز به علت ایجاد خونریزی بستگی دارد. به همین دلیل نمیتوان یک قرص، شربت یا درمان خانگی مشخص را برای همه مادرانی که هنگام شیردهی لکهبینی دارند پیشنهاد کرد. در بعضی افراد، لکهبینی با بازگشت تدریجی چرخه قاعدگی ارتباط دارد و بدون درمان خاص برطرف میشود؛ در فرد دیگری ممکن است استفاده از یک روش جلوگیری هورمونی باعث خونریزی نامنظم شده باشد و در شرایطی دیگر، ادامه پیدا کردن خونریزی نیاز به بررسی پزشکی دارد.
درمان لکه بینی در دوران شیردهی
Healthdirect Australia توضیح میدهد که بازگشت پریود پس از زایمان زمان ثابتی ندارد. اگر مادر به نوزاد شیر بدهد، ممکن است پریودهای منظم برای چند ماه و در بعضی افراد حتی مدت طولانیتری برنگردند. زمانی هم که قاعدگی دوباره شروع میشود، در دوره شیردهی ممکن است برای مدتی نامنظم باشد.
بنابراین نخستین قدم در برخورد با لکهبینی این نیست که فوراً به دنبال داروی قطع خونریزی باشیم؛ مهمتر این است که مشخص شود خونریزی در چه زمانی بعد از زایمان شروع شده، چقدر ادامه دارد، چه مقدار است، آیا پریودها برگشتهاند و آیا علامت دیگری همراه آن وجود دارد.
آیا لکه بینی در دوران شیردهی همیشه نیاز به درمان دارد؟
خیر. طبق Healthdirect، اگر علت مهم و نگرانکنندهای برای خونریزی رد شده باشد و لکهبینی خفیف باشد و فرد را آزار ندهد، ممکن است اصلاً به درمان پزشکی نیاز نباشد.
این نکته اهمیت زیادی دارد، زیرا لکهبینی یک «علامت» است نه یک بیماری مستقل. درمان صحیح به این بستگی دارد که چه چیزی باعث ایجاد آن شده است.
برای مثال اگر چرخه قاعدگی بعد از چند ماه در حال برگشت باشد، نامنظم بودن چند چرخه اول هنگام ادامه شیردهی میتواند اتفاق بیفتد. در چنین وضعیتی ممکن است فقط پیگیری الگوی خونریزی لازم باشد.
اما اگر لکهبینی دائماً بین پریودها تکرار شود، مقدار آن افزایش پیدا کند یا با درد و علائم دیگری همراه شود، وضعیت متفاوت است و باید علت مشخص شود.
چرا در دوران شیردهی پریود نامنظم میشود؟
شیردهی روی هورمونهایی که چرخه قاعدگی و تخمکگذاری را تنظیم میکنند اثر میگذارد. به همین علت بسیاری از مادران بعد از زایمان برای مدتی پریود نمیشوند.
Healthdirect میگوید مدت این وقفه برای همه افراد یکسان نیست و به عواملی مانند تعداد دفعات شیر خوردن نوزاد و مدت شیردهی در هر وعده نیز ارتباط دارد.
زمانی که نوزاد کمتر شیر میخورد، فاصله میان وعدهها طولانیتر میشود، تغذیه ترکیبی شروع میشود، کودک شبها مدت بیشتری میخوابد یا غذای کمکی وارد برنامه او میشود، احتمال بازگشت چرخه قاعدگی بیشتر میشود.
پس از برگشت پریود نیز ممکن است بلافاصله نظم سابق ایجاد نشود.
آیا برگشت پریود میتواند با لکه بینی شروع شود؟
بله، امکان دارد بازگشت فعالیت چرخه با خونریزیهای نامنظم همراه باشد، اما از روی یک لکهبینی نمیتوان با اطمینان گفت علت فقط پریود است.
Healthdirect توضیح میدهد زمانی که پریود در دوران شیردهی برمیگردد، ممکن است در ابتدا نامنظم باشد. برای مثال ممکن است یک پریود اتفاق بیفتد و تا پریود بعدی فاصله بیشتری از معمول ایجاد شود.
بنابراین اگر بعد از چند ماه بدون قاعدگی، خونریزی خفیف یا پریود نامنظمی ایجاد شود، تغییرات هورمونی شیردهی یکی از توضیحات احتمالی است.
درمان لکه بینی ناشی از بازگشت پریود چیست؟
اگر بررسی نشان دهد خونریزی مربوط به بازگشت نامنظم چرخه است و مشکل دیگری وجود ندارد، همیشه درمان دارویی لازم نیست.
ممکن است با ادامه تغییرات هورمونی، چرخه به تدریج منظمتر شود. Healthdirect اشاره میکند با کاهش میزان شیردهی، پریودها معمولاً به تدریج به الگوی معمولتر خود برمیگردند.
بنابراین در چنین شرایطی «زمان» ممکن است بخش مهمی از روند طبیعی تنظیم چرخه باشد.
این موضوع البته به معنی آن نیست که برای تنظیم پریود باید شیردهی متوقف شود. صرف لکهبینی یا نامنظم بودن چند پریود، به تنهایی دلیلی برای قطع شیردهی نیست.
برای لکه بینی خفیف در خانه چه کاری میتوان انجام داد؟
اگر خونریزی بسیار سبک است و پزشک یا ارزیابی پزشکی علت مهمی را مطرح نکرده است، هدف اصلی معمولاً کنترل ناراحتی و ثبت وضعیت است.
Healthdirect برای خونریزی سبک بین پریودها استفاده از یک پد سبک یا لباس زیر مخصوص پریود را برای مدیریت خونریزی پیشنهاد میکند.
همچنین مراقبت عمومی از بدن مانند خواب کافی، تغذیه متعادل و فعالیت بدنی سبک میتواند در دورهای که بدن پس از بارداری و زایمان در حال تطبیق است مفید باشد.
این اقدامات «درمان علت» نیستند؛ بلکه برای راحتتر گذراندن دوره لکهبینی به کار میروند.
ثبت لکه بینی چرا مهم است؟
یکی از کاربردیترین کارها ثبت الگوی خونریزی است.
میتوان تاریخ شروع و پایان لکهبینی، مقدار تقریبی خون، رنگ آن و وجود علائم همراه را یادداشت کرد. همچنین مشخص کردن اینکه آخرین پریود چه زمانی بوده و آیا لکهبینی بین دو پریود رخ داده، برای پزشک مفید است.
اگر این وضعیت فقط یک بار اتفاق افتاده باشد با لکهبینیای که هر دو هفته تکرار میشود، از نظر ارزیابی پزشکی یکسان نیست.
Healthdirect نیز پیشنهاد میکند علائم ثبت شوند تا هنگام مراجعه اطلاعات دقیقتری در اختیار پزشک قرار گیرد.
اگر لکه بینی با درد همراه باشد چه کنیم؟
برای ناراحتی خفیف همراه خونریزی، Healthdirect اقداماتی مانند حمام گرم یا قرار دادن کیسه گرم روی محل درد را به عنوان روشهای ساده تسکین معرفی میکند.
اما درد شدید، دردی که ادامه پیدا میکند یا دردی که در حال بیشتر شدن است نباید فقط با روشهای خانگی پوشانده شود.
در چنین شرایطی پیدا کردن علت خونریزی و درد اهمیت بیشتری دارد.
قرص جلوگیری میتواند باعث لکه بینی در شیردهی شود؟
بله. بعضی روشهای جلوگیری هورمونی میتوانند الگوی خونریزی را تغییر دهند.
Healthdirect توضیح میدهد قرص پروژستوژن تنها که با نام Mini-pill نیز شناخته میشود، از روشهایی است که میتواند هنگام شیردهی استفاده شود، اما یکی از عوارض احتمالی آن تغییر در پریود است.
این تغییرات ممکن است شامل لکهبینی، خونریزی نامنظم، طولانیتر شدن پریود یا حتی قطع پریود باشند.
بنابراین اگر لکهبینی بعد از شروع یا تغییر یک روش جلوگیری ایجاد شده است، زمان شروع خونریزی نسبت به شروع دارو نکته مهمی است که باید به پزشک گفته شود.
اگر لکه بینی از قرص جلوگیری باشد باید آن را قطع کرد؟
قطع یا تغییر خودسرانه داروی جلوگیری راه مناسبی برای برخورد با خونریزی نیست.
Healthdirect توضیح میدهد اگر پزشک تشخیص دهد دارویی باعث خونریزی واژینال شده است، ممکن است تغییر یا توقف آن دارو لازم باشد؛ اما این تصمیم باید با پزشک یا داروساز بررسی شود.
این موضوع درباره روشهای جلوگیری نیز صدق میکند.
گاهی لکهبینی در ماههای نخست استفاده از روش هورمونی رخ میدهد و ممکن است با گذشت زمان تغییر کند. در شرایط دیگر ممکن است روش دیگری برای فرد مناسبتر باشد.
آیا لکه بینی با شیر مادر ارتباط دارد؟
ارتباط اصلی از طریق تغییرات هورمونی است.
شیردهی مکرر میتواند بازگشت تخمکگذاری و پریود را عقب بیندازد. با تغییر دفعات شیردهی نیز چرخه ممکن است دوباره فعال شود.
این وضعیت میتواند دورهای از بینظمی قاعدگی ایجاد کند.
با این حال نباید هر خونریزی واژینال را فقط به شیر دادن نسبت داد. اگر لکهبینی ادامه پیدا میکند باید علل دیگر نیز در نظر گرفته شوند.
آیا برای درمان لکه بینی باید شیر دادن را کمتر کرد؟
خیر، چنین توصیه عمومیای وجود ندارد.
اینکه کاهش دفعات شیردهی میتواند با بازگشت پریود همراه باشد به این معنی نیست که برای درمان لکهبینی باید عمداً شیردهی را کاهش داد.
تغذیه نوزاد باید بر اساس نیاز او و برنامه مناسب مادر و کودک ادامه پیدا کند.
اگر مسئله اصلی فقط نامنظم بودن پریود باشد، بهتر است ابتدا مشخص شود آیا واقعاً درمان لازم است یا بدن هنوز در حال تنظیم چرخه خود است.
آیا پریود شدن باعث کم شدن شیر میشود؟
تغییرات هورمونی مربوط به پریود ممکن است روی نحوه شیر خوردن کودک یا میزان شیر مادر اثر موقتی داشته باشند.
Healthdirect میگوید در چنین شرایطی چند وعده شیردهی اضافه در روز معمولاً میتواند به افزایش دوباره تولید شیر کمک کند.
بازگشت پریود در بیشتر موارد به معنی این نیست که شیردهی باید متوقف شود.
لکه بینی مداوم یعنی چه؟
یک لکه کوچک یکروزه با خونریزیای که مرتب تکرار میشود تفاوت دارد.
Healthdirect توصیه میکند اگر فرد لکهبینی یا خونریزی مداوم بین پریودها دارد، موضوع را با پزشک مطرح کند.
علتهای خونریزی بین پریودها متنوع هستند و بسیاری از آنها جدی نیستند، اما بدون بررسی نمیتوان علت را فقط به شیردهی نسبت داد.
چه نوع لکه بینی نیاز به مراجعه دارد؟
براساس Healthdirect بهتر است در موارد زیر درباره خونریزی با پزشک صحبت شود:
- لکهبینی یا خونریزی بین پریودها ادامه پیدا میکند.
- الگوی معمول پریود به شکل قابل توجهی تغییر کرده است.
- پریودها بسیار نامنظم هستند.
- خونریزی از حالت معمول سنگینتر شده است.
- پریود برای مدت طولانی ادامه پیدا میکند.
- خونریزی یا پریود با درد قابل توجه همراه است.
- بعد از رابطه خونریزی دیده میشود.
هدف از مراجعه این است که علت مشخص شود؛ نه اینکه هر لکهبینی به معنی وجود بیماری جدی باشد.
چه زمانی خونریزی حالت فوری پیدا میکند؟
خونریزی بسیار شدید دیگر در گروه لکهبینی معمولی قرار نمیگیرد.
Healthdirect توصیه میکند اگر خونریزی بسیار شدید است یا فرد احساس ضعف و حالت نزدیک به غش کردن دارد، دریافت مراقبت فوری پزشکی ضروری است.
بنابراین در چنین شرایطی نباید منتظر ماند تا خونریزی خودبهخود قطع شود یا فقط از روشهای خانگی استفاده کرد.
آیا خونریزی بعد از رابطه را میتوان به شیردهی نسبت داد؟
خونریزی بعد از رابطه از مواردی است که Healthdirect توصیه میکند با پزشک مطرح شود.
ممکن است علت سادهای داشته باشد، اما تکرار آن ارزش بررسی دارد و بهتر است فقط به تغییرات هورمونی شیردهی نسبت داده نشود.
آیا بارداری در دوران شیردهی امکان دارد؟
بله. Healthdirect تأکید میکند تخمکگذاری و باروری ممکن است حتی قبل از اولین پریود بعد از زایمان برگردند.
بنابراین نبودن پریود به معنی صفر بودن احتمال بارداری نیست.
اگر لکهبینی جدیدی وجود دارد و احتمال بارداری مطرح است، این موضوع نیز باید هنگام بررسی علت در نظر گرفته شود.
شیردهی به تنهایی روش جلوگیری از بارداری است؟
شیردهی فقط در شرایط مشخص میتواند به عنوان روش موقت جلوگیری از بارداری در نظر گرفته شود.
با کمتر شدن دفعات شیردهی، بازگشت پریود یا گذشت زمان بیشتر از ماههای نخست پس از زایمان، احتمال برگشت تخمکگذاری بیشتر میشود.
به همین دلیل اگر جلوگیری از بارداری موردنظر است، درباره روش مناسب دوران شیردهی میتوان با پزشک یا پرستار مشورت کرد.
آیا لکه بینی باید با داروی قطع خونریزی درمان شود؟
نه به صورت خودکار.
این یکی از مهمترین نکات درباره درمان لکه بینی در دوران شیردهی است. داروهای مختلفی برای بعضی انواع خونریزی واژینال وجود دارند، اما انتخاب آنها براساس علت انجام میشود.
استفاده خودسرانه از دارویی فقط برای متوقف کردن خونریزی میتواند علامتی را پنهان کند بدون اینکه علت اصلی برطرف شده باشد.
اگر خونریزی سبک است و علت نگرانکنندهای وجود ندارد ممکن است اصلاً دارویی لازم نباشد؛ و اگر علت مشخصی پیدا شود، درمان همان علت انتخاب میشود.
درمان پزشکی لکه بینی چگونه انتخاب میشود؟
Healthdirect تأکید میکند درمان خونریزی بین پریودها به علت آن بستگی دارد.
برای مثال اگر یک دارو عامل خونریزی باشد، ممکن است پزشک درباره تغییر آن تصمیم بگیرد. اگر علت دیگری پیدا شود، درمان متناسب با همان مشکل خواهد بود.
به همین دلیل عبارت «بهترین دارو برای لکهبینی» بدون دانستن علت، سؤال دقیقی نیست.
چه اطلاعاتی را هنگام مراجعه به پزشک آماده کنیم؟
ثبت چند مورد میتواند ارزیابی را آسانتر کند:
- چند ماه از زایمان گذشته است.
- آیا پریود بعد از زایمان قبلاً برگشته است یا خیر.
- لکهبینی از چه تاریخی شروع شده است.
- چند روز ادامه پیدا میکند.
- مقدار آن سبک است یا رو به افزایش.
- آیا درد، ضعف یا علامت دیگری وجود دارد.
- آیا روش جلوگیری هورمونی جدیدی شروع شده است.
- آیا خونریزی بعد از رابطه اتفاق میافتد.
این اطلاعات میتوانند به تشخیص اینکه خونریزی بخشی از بینظمی چرخه است یا نیاز به بررسی بیشتری دارد کمک کنند.
آیا مکمل یا دمنوش برای قطع لکه بینی لازم است؟
Healthdirect درمان خانگی یا مکمل مشخصی را برای متوقف کردن لکهبینی دوران شیردهی توصیه نمیکند.
از آنجا که خونریزی میتواند علتهای مختلفی داشته باشد، مصرف یک ماده فقط با هدف قطع خونریزی بدون دانستن علت منطقی نیست.
این موضوع در دوران شیردهی اهمیت بیشتری دارد، زیرا مواد مصرفی مادر ممکن است شرایط خاصی از نظر مصرف در این دوره داشته باشند.
اگر لکه بینی آزاردهنده نیست چه کنیم؟
اگر خونریزی بسیار سبک است، علت جدی برای آن رد شده و فرد علامت نگرانکنندهای ندارد، Healthdirect میگوید ممکن است درمان خاصی لازم نباشد.
در این وضعیت ثبت الگوی خونریزی میتواند کافی باشد تا مشخص شود آیا به تدریج متوقف میشود یا دوباره تکرار خواهد شد.
اما اگر الگو تغییر کرد یا خونریزی مداوم شد، همان وضعیت باید دوباره ارزیابی شود.
تفاوت «کنترل لکه بینی» و «درمان لکه بینی» چیست؟
کنترل لکهبینی یعنی کارهایی که ناراحتی ناشی از خونریزی سبک را کمتر میکنند؛ مثل استفاده از پد سبک و ثبت زمان خونریزی.
اما درمان واقعی یعنی پیدا کردن علت و در صورت نیاز برطرف کردن آن.
اگر لکهبینی ناشی از تغییرات طبیعی چرخه باشد شاید درمانی لازم نباشد. اگر با یک دارو مرتبط باشد ممکن است پزشک دارو را بررسی کند و اگر علت دیگری وجود داشته باشد، درمان آن علت مطرح میشود.
همین تفاوت باعث میشود نسخه واحدی برای تمام مادران شیرده وجود نداشته باشد.
جمعبندی درباره درمان لکه بینی در دوران شیردهی
درمان لکه بینی در دوران شیردهی یک نسخه ثابت برای همه ندارد. شیردهی میتواند بازگشت پریود را برای ماهها به تعویق بیندازد و زمانی که قاعدگی برمیگردد، چرخه ممکن است در ابتدا نامنظم باشد. بنابراین بخشی از خونریزیهای سبک میتوانند با همین تغییرات هورمونی ارتباط داشته باشند.
اگر لکهبینی سبک باشد، علت مهمی برای آن پیدا نشده باشد و فرد را آزار ندهد، ممکن است به درمان پزشکی نیاز نداشته باشد. استفاده از پد سبک، ثبت زمان و مقدار خونریزی و مراقبت عمومی از بدن میتواند برای مدیریت وضعیت مفید باشد.
از طرف دیگر، بعضی روشهای جلوگیری هورمونی قابل استفاده در دوران شیردهی نیز میتوانند لکهبینی یا خونریزی نامنظم ایجاد کنند. اگر خونریزی پس از شروع یک دارو ایجاد شده باشد، بهتر است درباره ادامه یا تغییر آن با پزشک یا داروساز مشورت شود و دارو خودسرانه تغییر نکند.
لکهبینی مداوم بین پریودها، خونریزی سنگینتر از معمول، پریودهای طولانی یا دردناک، تغییر واضح در الگوی همیشگی و خونریزی پس از رابطه از مواردی هستند که باید بررسی شوند. اگر خونریزی بسیار شدید است یا فرد احساس ضعف و نزدیک شدن به غش دارد، وضعیت نیازمند مراقبت فوری پزشکی است.
در نتیجه مهمترین اصل این است که ابتدا علت لکهبینی مشخص شود. تلاش برای متوقف کردن خونریزی با یک داروی عمومی یا درمان خانگی بدون دانستن علت، جای ارزیابی مناسب را نمیگیرد.
منبع Healthdirect Australia – Periods while breastfeeding | Healthdirect Australia – Bleeding between periods
